Auteursrechten in onderwijs - Rechten en plichten in verband met auteursrecht - site van de Vlaamse overheid
Auteursrechten in onderwijs
 

Auteursrechten in onderwijs: Internet en schoolwebsite

  1. Algemeen
  2. Maken van een schoolwebsite
  3. Auteursrecht op de schoolwebsite

1. Algemeen

Het gebruik van beschermde werken op het internet of andere computernetwerken verschilt in niets van het gebruik in een ander medium of formaat. Ook op het internet met de eigen schoolwebsite heb je een toelating nodig om muziekwerken online aan te bieden, schilderijen en foto's op je website te plaatsen, literaire teksten presenteren, films te tonen, e.a. Deze handelingen houden altijd een reproductie in (vb. kopiëren van papier naar digitaal bestand, overhevelen van muziek van internet naar de eigen PC, e.a.) en een mededeling aan het publiek. (op internet plaatsen)

De toelating voor het gebruik van beschermd werk kan in de praktijk verkregen worden via een overeenkomst en/of vergoeding met de auteur, uitgever of de beheersvennootschappen. (Sabam, Sofam, e.a.)

In de meeste gevallen is er voor beschermd werk dat legaal op Internet wordt aangeboden al een toestemming gegeven. De vergoeding is al geregeld tussen de auteurs en de website op internet, in andere gevallen moet men als gebruiker betalen voor het downloaden.

De school die dan beschermd werk dat te vinden is op internet, wil gebruiken moet wel letten op de voorwaarden van gebruik. De legale websites vermelden in alle gevallen de voorwaarden van gebruik: enkel privé-gebruik, niet commercieel gebruik, enkel voor onderwijs, e.a.

 2. Maken van een schoolwebsite

Het algemeen principe is dat voor het gebruik van beschermd werk, dat al of niet al op Internet te vinden is, men de toestemming nodig heeft van de auteur bij het opbouwen van een eigen schoolwebsite. De school maakt twee bewerkingen: al of niet beschermd werk  wordt gekopieerd naar een schoolwebsite en er is een publieke mededeling van het beschermd werk door de schoolwebsite op het internet te plaatsen. De auteur, componist, fotograaf, e.a. oordeelt over het reproduceren (omzetten naar digitaal, herwerken, op server plaatsen,  e.a.) en over de mededeling aan het publiek. (op internet plaatsen)

Bij het maken van een website zal de school meestal gebruik maken van foto’s, teksten en tekeningen. Dit materiaal kan auteursrechtelijke beschermd zijn en is dus niet vrij beschikbaar om te   integreren in de schoolwebsite. Voor de foto’s, teksten, tekeningen, e.a. ligt het auteursrecht bij de maker van het beschermd werk en gelden de algemene principes en uitzonderingen inzake auteursrecht.

Hierbij een reeks aandachtspunten:

-Een foto kan een dubbele bescherming hebben: 

1° het voorwerp (vb. Atomium, designtafel, schilderij, Kuifjefiguur, e.a.) van de foto kan een uniek gegeven zijn en dus auteursrechtelijk beschermd zijn;

2° de foto zelf kan een origineel werk zijn van de maker : hij heeft een eigen originele keuze gemaakt inzake kleur, achtergrond, compositie, belichting, e.a.

-Een foto kan gemaakt zijn zonder dat het de bedoeling is om een beschermd werk te fotograferen (vb. beeldhouwwerk als decor van een groepsfoto) en vervolgens komt de foto terecht op de schoolwebsite. Een kunstenaar kan de reproductie van zijn werk niet verbieden wanneer de publicatie op internet (publieke mededeling) te maken heeft met de groep personen en niet met het beschermd werk. (artikel 22, §1, 2°, auteurswet)

-Een foto kan een beschermd werk bevatten dat in een park, langs een openbare weg, e.a. terug te vinden is. Dit houdt niet in dat de bescherming van het werk wegvalt.

-Een foto kan personen bevatten. Elke persoon heeft een “recht op afbeelding”  (portretrecht : artikel 10, auteurswet) en moet dus toestemming geven voor een reproductie en publicatie op internet van foto’s waarop hij voorkomt. Het moet wel gaan om foto’s waarop de betrokken persoon duidelijk herkenbaar is. Er moet wel een duidelijk bewijs zijn van de toestemming voor de opname op de schoolwebsite.  Voor minderjarigen moet men de toestemming krijgen van de ouders. Een toestemming voor een foto in de schoolkrant staat niet gelijk aan een toestemming voor het gebruik op Internet. Een bekende persoon kan men zonder toelating afbeelden als het gaat om zijn beroep. (vb. promotie van schoolsport of tennis met een foto van Kim Clijsters) 

Heel wat scholen nemen over het portretrecht een algemene bepaling op in het schoolreglement. De ouders worden geïnformeerd dat foto’s van leerlingen in het kader van onderwijsactiviteiten, op de schoolwebsite kunnen terecht komen. De ouders kunnen individueel mededelen aan de school dat ze dat niet wensen voor hun kind.

Wanneer geposeerde foto’s van een individuele leerling, of een personeelslid, e.a. op de schoolwebsite worden aangeboden dan is een verdergaande toestemming nodig van de betrokkenen. Er moet een precieze schriftelijke toestemming komen over het doel van de publicatie, al of niet individuele foto’s, het soort foto’s, toelating per verspreidingsvorm, procedure inzake toegang, intrekking toestemming, e.a.

-Een foto kan gemaakt zijn door de maker van de website. Dit houdt in dat als maker van de foto en de website er geen andere toestemming nodig is om de foto te gebruiken.  Dit op voorwaarde dat er geen beschermd werk wordt getoond of van het portretrecht.

-Tekeningen, logo’s, pictogrammen, e.a. kunnen beschermd zijn door het auteursrecht en/ of het merkenrecht. Voor logo’s en merknamen van commerciële firma’s is het nodig om de toelating te vragen aan de betrokken bedrijven.

-Sommige firma’s leveren tekeningen, logo’s, e.a. aan die men kan “vrij” gebruiken voor het opmaken van een website. Het is belangrijk om grondig na te lezen welke rechten de firma bezit (als auteur zelf, enkel als houder van het auteursrecht van een auteur) en welk gebruik de school mag maken van het materiaal. (vb. niet commercieel)

-Ook teksten die de school op de website zet, maar die overgenomen zijn uit een bestaande en beschermde publicatie, zijn onderworpen aan de auteurswetgeving. Het is daarbij niet van belang waar de oorspronkelijke tekst te vinden was : papier, internet, e.a.

-Er wordt aangeraden in het kader van de privacy om geen namen, adressen of telefoons van leerlingen of onderwijspersoneel te vermelden op het internet.

-De schoolwebsite kan ook links bevatten naar andere websites.  In principe moet hij die de link installeert hierbij geen rekening houden met het auteursrecht.  De eigenaar van de andere website kan zich wel verzetten tegen de link, als hij er nadeel van ondervindt of in een slecht daglicht wordt gesteld.

-Voor heel wat beschermd werk van recente datum is de auteur, componist, fotograaf, copyright-vermelding, e.a. bekend en ook de uitgever. Elk boek heeft een ISBN-code en is dus meteen te identificeren. (http://isbn.nu/(isbn-codenummer)) Voor tijdschriften is er de ISSN-code. Als school wendt men zich in eerste instantie tot de uitgever om het auteursrecht te bespreken. Ook de beheersmaatschappijen helpen bij het vinden van de bezitter van het auteursrecht. (Sabam, Sofam, e.a.)

-Soms is de auteur onvindbaar of niet bekend. Als school kan men toch het materiaal gebruiken mits zijn goede trouw aan te tonen.  Men kan dan een melding opnemen waarbij hij die het auteursrecht op het beschermd werk bezit, zich alsnog kan melden om het auteursrecht te regelen.

-Als de school overeenkomsten met o.a. commerciële firma’s sluit over het gebruik van beschermd werk op zijn schoolwebsite, dan moet het de volgende elementen nakijken. Het overdragen van auteursrecht moet schriftelijk en duidelijk vermelden welk gebruik de school mag maken van het beschermd werk : het gebruik op een website (reproduceren in digitaal bestand en mededelen aan het publiek), het soort website (commercieel, onderwijs, internet en intranet, e.a.), het recht van de school om  het beschermd werk toch aan te passen, bewerkingen uit te voeren, het gebruik stop te zetten en de afspraken rond de auteursvermelding.

3. Auteursrecht op de schoolwebsite

Een schoolwebsite, die in principe origineel  is van lay out en samenstelling, is beschermd door de auteurswetgeving.  De website geniet dezelfde bescherming als beschreven in de algemene principes en uitzonderingen inzake auteursrecht.

Het auteursrecht houdt in dat wie een beschermd werk (schoolwebsite) in eigendom bezit, daarmee nog niet de auteursrechten op dat werk bezit. (artikel 3, auteurswet) Dit kan inhouden dat de maker van de schoolwebsite kan beslissen over het doorverkopen van het concept, het wijzigen, e.a. zonder raadpleging of toestemming van de school.

Belangrijk dus is te bepalen bij wie het auteursrecht ligt : de firma die de website heeft aangeleverd, een lid van het onderwijspersoneel die de website in opdracht heeft gemaakt of bij het schoolbestuur.

Bij een contract met een firma moet duidelijk en expliciet de overdracht van het auteursrecht naar het schoolbestuur geregeld worden.  Voor het onderwijspersoneel moet ook duidelijk en expliciet voorzien worden in een overdracht naar het schoolbestuur. In de andere gevallen is het schoolbestuur geen auteursrechtelijke eigenaar van zijn eigen schoolwebsite.

De overdracht van het auteursrecht moet schriftelijk en duidelijk vermelden welk gebruik de school mag maken van de bekomen website. (aanpassen, publiceren, stop zetten, doorgeven)

 

 

 

 

Het reprorecht geldt voor gepubliceerde teksten (roman, poezië, filmscenario, strip, educatieve, wetenschappelijke, journalistieke teksten en andere teksten, zoals reisgidsen, almanakken…), vertalingen, bladmuziek, visuele werken-illustraitie, tekeningen, strip, schilderij, foto's, e.a. De publicatie waarin het werk is verschenen, mag niet groter zijn dan A3-formaat (boek, brochure, krant, tijdschrift, syllabus, affiche, folder, postkaart, e.a.), om de eenvoudige reden dat het werk, om reprorechten te krijgen, fotokopieerbaar moet blijven.

Het is wel zo dat het moet gaan om werken die aangegeven zijn bij een auteursvereniging en dus bescherming genieten.

Tarief: Reprobel: http://www.reprobel.be

terug naar inhoudsopgave

2. Vragen en antwoorden

-