.JPG)
.JPG)
REFLECTIE OP DE WERKJAREN 2006-2007, 2007-2008 EN 2008-2009
BRUSSEL IN UITBREEDING (BUB)
KORTE BESCHRIJVING
2006-2007
Bij Brussel in UitbrEEding (BUB) heeft het voorbije werkjaar (2006-2007)
gebruist van activiteiten die elkaar in sneltempo opvolgden. Ze werden gebundeld
in 5 deelprojecten: een audio- en een dansproject, een orkest- en een
buurtwerking en themaweken.
De talrijke activiteiten – bijvoorbeeld ‘Dans aan huis’, een themaweek over
‘Buren en culturen’, een vertelmoment in de basisschool, een buurtfeest, enz. –
werden zeer enthousiast onthaald zowel door leerlingen en leerkrachten van de
Kunsthumaniora Brussel (KHB) als door de betrokken externe partners, de buurt en
het bredere publiek. BUB wil komend werkjaar op hetzelfde elan verdergaan.
2007-2008
Ook dit jaar werden door de Kunsthumaniora Brussel heel wat activiteiten
ontwikkeld, herhaald of in de steigers gezet. De school omschrijft haar
bredeschoolwerking als een drieluik. Een eerste deel bestaat uit een brede
werking naar buiten toe met de leerlingen en dit in het verlengde van de
reguliere werking. Hierbinnen situeert zich ook de samenwerking met actoren uit
de culturele sector. Voorbeelden zijn themaweken, middagconcerten, musical,
verteltproject, etc. Een tweede deel speelt zich af in en rond de school als
gebouw. De KHB beschikt over een ruime infrastructuur met mogelijkheden voor
andere (culturele) actoren. Brosella, Orkest der Lage Landen, Musique Publique
zijn alvast enkele die er een stek gevonden hebben. Ook het openstellen van het
gebouw voor de buurt en haar bewoners wordt verkend, een wisselwerking die
langzaam maar zeker groeit. Daartoe investeert de school samen met haar partners
in het zoeken naar mogelijkheden voor het veilig toegankelijk maken van haar
lokalen. In een derde luik staat de lokale werking van de Brede School centraal.
Het is dit deel van de bredeschoolwerking dat we verder zullen bekijken. Op
voorstel van de VGC ging de KHB haar aandacht meer richten op het tot stand
brengen van lokale dynamieken en dit in samenwerking met andere actoren uit de
buurt. Veiligheid in de buurt en ontmoeting met jongeren met een andere
culturele en/of talige achtergrond zijn twee uitgangspunten rond dewelke men aan
de slag is.
2008-2009
De drie aspecten van een brede werking zoals hierboven beschreven bleven het
uitgangspunt in dit werkjaar. Met dit verschil dat omwille van budgettaire
onduidelijkheid het deel rond de lokale werking pas zeer laattijdig is op gang
gekomen. Het aspect veiligheid in de buurt blijft voor de school een
aandachtspunt, maar het initiatief daarvoor ligt eerder bij andere organisaties,
en het was dan ook geen deel van de bredeschoolwerking dit jaar. Ontmoeting met
andere jongeren werd eveneens als mogelijke piste aangehouden en ook uitgewerkt
binnen een activiteit op de eigen campus waar de school onderdak heeft samen met
een lyceum.
BEKEKEN DOOR DE BRIL VAN HET REFERENTIEKADER BREDE SCHOOL
Doel: brede ontwikkeling van kinderen en jongeren
2006-2007
De leerlingen van de KHB kregen dankzij het ruime aanbod aan activiteiten de
kans om zich breed te ontwikkelen. Naast de cognitieve, artistieke, sociale
competenties die op school uitgebreid aandacht krijgen, moesten ze ook andere
vaardigheden en attitudes inschakelen: zelf initiatief nemen, contacten leggen
met buren van de school of met externe partners, afspraken maken, zich voor een
optreden aanpassen aan een nieuwe omgeving, rekening houden met verschillende
soorten publiek, enzoverder.
De KHB waakte er bij de keuze van activiteiten over dat deze bijdroegen tot de
brede – algemene en artistieke – ontwikkeling van de leerlingen en niet als
hoofddoel hadden om publiek te entertainen of evenementen op te luisteren.
2007-2008
De brede ontwikkeling van de leerlingen van de KHB is inherent aan de werking
van de school. Leerlingen worden gestimuleerd om een brede waaier aan
competenties te ontwikkelen doorheen uiteenlopende situaties waarin ze zich
kunnen ontplooien en door de expliciete keuze om met de leerlingen veelvuldig
naar buiten te treden. Met betrekking tot de lokale werking krijgt een deel van
de leerlingen, via de leerlingenraad, de kans om bijkomend een aantal ervaringen
op te doen waarin ze worden gestimuleerd om als sociale en actieve burger mee te
denken.
2008-2009
De bedoeling om de eigen leerlingen zoveel mogelijk kansen te bieden op een
betekenisvol en relevant leerproces bleef ook dit jaar het uitgangspunt. Daarbij
is er expliciet de intentie om hen ook op maatschappelijk vlak de nodige bagage
mee te geven en hun blikveld te openen.
Inhoud: brede leer- en leefomgeving
2006-2007
Tijdens de activiteiten werden de leerlingen van de KHB ondergedompeld in de
artistieke beroepswereld. Ze konden hun competenties verder ontwikkelen in zeer
uiteenlopende en levensechte contexten.
Deze omgeving beperkte zich niet tot de buurt van de school of het omringende
Laken. Ook gerenommeerde cultuurhuizen en organisaties in Brussel en Vlaanderen
maakten deel uit van het actieterrein van BUB.
Kinderen en jongeren uit de buurt en van naburige basis- en secundaire scholen
kregen de mogelijkheid om met de KHB en haar activiteiten kennis te maken.
2007-2008
Aangezien de meeste leerlingen niet uit Laken of zelfs Brussel afkomstig zijn,
is het geen evidentie om voor de leerlingen aanknopingspunten in de buurt te
vinden. Leerlingen ervaren de buurt soms als bedreigend, en op sommige plaatsen
zelfs als gevaarlijk. Doordat de KHB gestimuleerd werd (door de VGC) om ook
lokaal een werking uit te bouwen, was het even zoeken naar hoe dat concreet kon
vorm krijgen. Op de eigen campus, waar ook een lagere en een andere secundaire
school gehuisvest zijn, werden al eerder contacten gelegd. Zo is er een
vertelproject waarbij de jongeren gaan vertellen in de lagere school. En via het
project ‘Dans aan huis’ trekken leerlingen de buurt in om er bij buurtbewoners
thuis een danscreatie te maken. In het voorbije schooljaar werden verdere
mogelijkheden verkend om ook buiten het eigen schooldomein een rol te gaan
spelen, en dit samen met de leerlingen. Twee sporen tekenen zich daarbij af.
Ten eerste de buurt als (on)veilige omgeving, met name in en rond het station. De school heeft op directieniveau het initiatief genomen om de betrokken partijen (nmbs, politie, mivb, …) rond de tafel te brengen om zo concrete acties ter verbetering van de situatie te stimuleren. Op niveau van de leerlingen worden voorzichtig de mogelijkheden verkend om een rol te spelen in het project ‘Metrocool’ waarbij men een lege ruimte in het station wil verbouwen tot een frisse en creatieve ontmoetingsruimte voor reizigers en omwonenden.
Ten tweede kwam er een vraag van een Franstalige school om samen met de leerlingen van de KHB een Nederlandstalig theaterproject op te zetten. Met een duidelijke win-win voor de betrokkenen: Nederlands leren en ondersteund worden in woord en drama enerzijds, eigen expertise overbrengen en verder ontwikkelen anderzijds, en tevens ontmoeting met elkaar. Uit deze vraag groeide het idee om de werking breder open te trekken: meerdere scholen betrekken en starten vanuit een gezamenlijk doel namelijk de leerlingen laten kennismaken met leeftijdsgenoten met een heel andere achtergrond.
De participatie van leerlingen krijgt hier een bijzondere vermelding, omdat de intentie om de jongeren zelf te betrekken in het gehele proces reëel is. De daadwerkelijke realisatie daarvan is voor de KHB nog een proces van zoeken en uitproberen.
2008-2009
Het opzetten van een brede leeromgeving waarbinnen jongeren de kans krijgen om
in levensechte contexten leerervaringen op te doen, blijft een sterk punt van de
werking van de kunsthumaniora. Dit sluit aan bij de reguliere werking van de
school, en vergroot het leerpotentieel voor de leerlingen. Op vlak van
verbreding en ondersteuning worden geen activiteiten opgezet, wat veel te maken
heft met het opzet van de school en de populatie (de meeste leerlingen komen van
verder weg en hebben geen band met de buurt). Bovenop het brede leren verbonden
met de reguliere lessen, is er in dit werkjaar aadacht gegaan naar het opzetten
van een uitwisselingsactiviteit met het lyceum dat op dezelfde campus gelegen
is. De leerlingen van beide scholen kruisen elkaar regelmatig, maar de
verhoudingen zijn niet echt positief te noemen. Vandaar het idee om via een
verhalenproject elkaar beter te leren kennen en het wederzijds respect te
vergroten. De inzet vanuit de kunsthumaniora kan daarbij weer worden verbonden
met de inhoud van enkele reguliere lessen, net zoals dat voor de de leerlingen
van het Lyceum het geval is.
Organisatie: breed netwerk
2006-2007
De kern van de organisatie van BUB bevindt zich in de KHB bij de coördinator
Brede School en de directeur. Zij kunnen beroep doen op een zeer gedreven
leerkrachtenteam enerzijds en een rijk gevuld adressenboek anderzijds. Bovendien
wordt de KHB overstelpt met vragen van mensen en organisaties die willen
samenwerken of de leerlingen willen inhuren voor één of ander optreden.
Contacten worden vaak informeel en snel gelegd in functie van een bepaalde
activiteit.
De grote dynamiek die uitgaat van de KHB maakt het voor lokale partners – die
vaak met vrijwilligers en aan een trager ritme werken – soms moeilijk om mee aan
de kar te trekken. Ideeën blijven bij de KHB opborrelen en worden zeer snel
uitgewerkt tot concrete plannen. Partners springen eventueel mee op de kar, maar
er is vaak geen tijd om structureel te overleggen, samen te brainstormen, uit te
wisselen, vooruit te plannen, taken te verdelen. Omgekeerd heeft de KHB als
motor van de drukke BUB-werking weinig tijd om aansluiting te zoeken bij
plaatselijke overlegfora zoals het kinderoverleg Laken.
2007-2008
De dynamiek van BUB groeit nog steeds voornamelijk in de schoot van de KHB. De
KHB heeft een los netwerk van uiteenlopende partners die ze aanboren in functie
van de eigen werking, opportuniteiten en noden. Meer en meer groeit daarin ook
de aandacht voor de buurt waarin de school gelegen is, ook al zijn vele
leerlingen daar niet uit afkomstig.
Voor wat de lokale werking betreft werd een nieuwe coördinator aangesteld, een leerkracht die gedurende enkele uren vrijgesteld is hiervoor. Deze kreeg expliciet de opdracht mee om een stuurgroep uit te bouwen waarin de lokale dynamiek weerspiegeld wordt. Om op die manier een breder netwerk uit te bouwen waarbij ook andere partners in de buurt mee zeggingschap krijgen in de werking van de Brede School. Er waren verschillende formele en informele ontmoetingen met actoren uit de buurt. En met name via het Gemeenschapscentrum groeiden nieuwe contacten. Het uitbouwen van een actieve stuurgroep bleef echter een heikel punt. Enkele keren kwam een groep van mensen samen voor wat een constructieve uitwisseling bleek. Daaruit groeide een ad hoc samenwerking die volgend jaar zal verder lopen rond een schooloverstijgend theaterproject, en voor dat doel volstaat dat voorlopig ook. Deze manier van werken, waarbij je andere partners actief betrekt, wordt door de KHB als moeizaam ervaren, er gaat namelijk meer tijd over dan wanneer je zelf een idee lanceert, er partners voor zoekt, en uitvoert. Maar evenzeer wordt verwacht dat een dergelijke werking wel voor meer diepgang kan zorgen. De voor- en nadelen van een dergelijke manier van werken zal zich in de toekomst zeker nog verder uittekenen. En ook de rol van de coördinator, die het geheel met een minimum aan tijd bij elkaar moet brengen (en dat is een bewuste keuze van de school), zal daarin ongetwijfeld nog ter sprake komen.
2008-2009
De KHB werkt met een grote groep van zeer diverse organisaties samen in functie
van het bieden van leerkansen voor de leerlingen. En ook op vlak van het ter
beschikking stellen van infrastructuur neemt ze haar rol verder op. Een
structurele samenwerking in het licht van een lokale werking is evenwel
stilgevallen. Vraag blijft of de KHB voor een dergelijke werking de geschikte
organisatie is. En of dit zelfs mogelijk is binnen de tijd die aan de
‘coördinator’ beschikbaar wordt gesteld (2u per week).
UITDAGINGEN
2006-2007
Een fenomeen dat BUB het eerste werkjaar al parten speelde en ook in de
toekomst een aandachtspunt zal blijven, is het sneeuwbaleffect dat de werking
met zich meebrengt: talloze partners en organisaties willen voor de ene of de
andere activiteit samenwerken met de KHB. BUB zal keuzes moeten blijven maken en
de brede ontwikkeling van jongeren als prioriteit moeten blijven bewaken.
Daarnaast stelt zich de vraag hoe de KHB in haar ambitieuze en dynamische
werking nog meer aansluiting kan vinden bij de lokale doelgroepen, partners,
overlegfora en werkingen. Deze hebben soms meer tijd en ruimte nodig om mee te
plannen en hun steentje bij te dragen. De KHB onderzoekt of een overleg met alle
partners hierin een eerste stap kan zijn.
2007-2008
Het is duidelijk dat de KHB meer en meer oog krijgt voor de omgeving waarin ze
zich bevindt. Omdat de leerlingen zelf niet uit de onmiddelijke of zelfs verdere
omgeving van de school komen, blijft het een uitdaging om het doel van de Brede
School, namelijk de brede ontwikkeling van kinderen en jongeren, niet enkel voor
de eigen leerlingen te realiseren. Dat de school de sleutels in handen heeft van
de Brede School, maar lokaal zelf (nog) weinig wortels heeft, bemoeilijkt dit.
Anderzijds heeft de KHB sterke troeven op vlak van breed leren, waar anderen
ongetwijfeld bij te winnen hebben. Dit is dan ook grootste uitdaging voor de KHB:
van de Brede School een win-win situatie maken, voor uiteenlopende groepen
kinderen en jongeren, en diverse partners op uiteenlopende terreinen, en
uiteraard ook voor zichzelf.
2008-2009
Afhankelijk van hoe de KHB zich verder wil profileren zullen al dan niet verdere
stappen kunnen worden gezet in het uitbouwen van samenwerkingsverbanden. Indien
de werking beperkt blijft, en dat is een legitieme keuze, tot het opzetten van
levensechte leerervaringen voor de leerlingen, dan kan de huidige werking zonder
veel problemen of uitdagingen worden doorlopen. Indien men toch ook nog verder
wil met een maatschappelijk luik, dan zullen zowel schoolintern als schoolextern
verdere stappen moeten worden ondernomen om dit op een relevante en voor alle
betrokkenen zinvolle manier uit te bouwen. Een grotere investering in een
coördinatiefunctie dringt zich dan op.
Contactpersoon
Brussel in uitbreeding
Jurgen Wayenberg, Koen Cuypers en Jan Roets
Kunsthumaniora Brussel
Chrysantenstraat 26
1020 Brussel
02/502.05.04
http://kunsthumaniorabrussel.be/nl/khbru/bredeschool
