Besluit van de Vlaamse Regering tot erkenning van de beroepskwalificatie elektromecanicien

  • goedkeuringsdatum
    03 mei 2013
  • publicatiedatum
    B.S.12/07/2013
  • datum laatste wijziging
    12/07/2013

De Vlaamse Regering,

Gelet op het decreet van 30 april 2009 betreffende de kwalificatiestructuur, artikel 12, vervangen bij het decreet van 1 juli 2011;

Gelet op het erkenningsadvies van het Agentschap voor Kwaliteitszorg in Onderwijs en Vorming, gegeven op 25 maart 2013;

Gelet op het advies van de Inspectie van Financiën, gegeven op 19 april 2013;

Op voorstel van de Vlaamse minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel en de Vlaamse minister van Financiën, Begroting, Werk, Ruimtelijke Ordening en Sport;

Na beraadslaging,

Besluit :

Artikel 1.

De beroepskwalificatie van electromecanicien, ingeschaald op niveau 4 van de Vlaamse kwalificatiestructuur, wordt erkend. De beschrijving, opgenomen in bijlage 1, die bij dit besluit is gevoegd, omvat de definitie en de bijbehorende competenties.

Art. 2.

De Vlaamse minister, bevoegd voor het Onderwijs, en de Vlaamse minister bevoegd voor het Tewerkstellingsbeleid zijn, ieder wat hem of haar betreft, belast met de uitvoering van dit besluit.

BIJLAGE

Beschrijving beroepskwalificatie van elektromecanicien (m/v) (BK0024) als vermeld in artikel 1

1. GLOBAAL

a. Titel

Electromecanicien (m/v)

b. Definitie

Het plannen en uitvoeren van correctieve en preventieve acties teneinde de functionaliteit (prestaties, betrouwbaarheid, beschikbaarheid, veiligheid,...) van industriële machines, installaties of systemen te behouden en de verwachte levensduur ervan te verzekeren.

c. Niveau

4

d. Jaartal

2013

2. COMPETENTIES

2.1 Opsomming competenties

Algemeen Leeft veiligheids- en milieunormen na (co 00036) :

- Gebruikt gepaste persoonlijke beschermingsmiddelen

- Gebruikt hef- en hijswerktuigen

- Gebruikt gevaarlijke stoffen

- Sorteert afval gescheiden

- Beoordeelt risico's met het oog op het nemen van de nodige voorzorgsmaatregelen

Intervenieert preventief of correctief rekening houdend met situationele elementen (in werking stellen, productiewijzigingen,...) of de onderhoudshistoriek (Id 13042, Id 12838 ) :

- Analyseert de vraag/opdracht/probleem of storing

- Verzamelt mondelinge en schriftelijke informatie door bevraging of het raadplegen van technische bronnen (handleidingen, schema's, logboeken...)

- Schat de omvang en de duur van de interventie in

- Gaat na of alle werkzaamheden conform de technische plannen en afspraken uitgevoerd kunnen worden

- Overlegt met de leidinggevende, gebruikers en andere betrokkenen

- Legt een werkvolgorde vast

- Adviseert gebruikers met het oog op het correct gebruik van de machines en het voorkomen van storingen

Vult opvolgdocumenten van de werkzaamheden in en geeft de informatie door aan de betrokken dienst (Id 17981) :

- Gebruikt onderhoudsspecifieke beheerssoftware (machinegebonden en dienstgebonden)

- Houdt gegevens bij over het verloop van de werkzaamheden

- Houdt gegevens bij over de aard van de storing, afwijking, het tijdstip en de oplossing

- Houdt gegevens bij over het gebruik van materiaal

- Wisselt informatie uit met collega's en leidinggevende

- Gebruikt kantoorsoftware (tekstverwerking, rekenblad,...)

Raadpleegt vaktechnische informatie in een vreemde taal (co 00037) :

- Raadpleegt handleidingen en lijsten van wisselstukken van de fabrikant in het Engels of de taal van de fabrikant

Preventief onderhoud

Controleert de werking van het materiaal, de instrumentengegevens (druk, debiet, temperatuur,...) en de kritieke slijtagepunten, smeringspunten,... (Id 1962) :

- Raadpleegt technische bronnen (controlelijst, onderhoudsschema's,...)

- Gebruikt zintuigen om afwijkingen in de werking en staat van de machine op te sporen

- Gebruikt meetinstrumenten om slijtage te detecteren (thermografisch onderzoek, trillingsanalyse,...)

Onderhoudt de machine of installatie preventief (Id 7189) :

- Houdt zich aan het onderhoudsplan en -richtlijnen

- Stelt de machine of installatie veilig en beveiligt ze tegen ongecontroleerd herinschakelen

- Gebruikt handgereedschap en draagbaar elektrisch gereedschap

- Voert preventieve onderhoudsacties uit zoals reinigen, smeren, onderdelen vervangen (filters, riemen, tandwielen, remschoenen,...), vloeistofreservoirs bijvullen,...

- Merkt de nood aan curatief onderhoud op

- Sorteert afval en voert het af volgens de richtlijnen

Correctief onderhoud

Lokaliseert en diagnosticeert een defect of storing (Id 14732) :

- Raadpleegt technische bronnen

- Plaatst indien nodig de machine of installatie in veiligheid en beveiligt ze tegen ongecontroleerd herinschakelen

- Controleert de installatie visueel en auditief en beoordeelt de staat van onderdelen

- Gebruikt meetinstrumenten (multimeter, schuifmaat, ampèretang, aardingstester, temperatuurmeter, drukmeter...)

- Gebruikt software om defecten op te sporen en interpreteert foutcodes op displays van deelsystemen

- Sluit mogelijke oorzaken van fouten één voor één uit

- Lokaliseert de storing door het combineren van informatie

Vervangt, herstelt en test de defecte onderdelen en stelt ze af (Id 24014, Id 4156) :

- Raadpleegt technische bronnen (handleidingen van de constructeur, schema's, logboeken, bedrijfsinterne onderhoudsprocedures...)

- Gebruikt handgereedschap en draagbaar elektrisch gereedschap

- Gebruikt meetinstrumenten (multimeter, schuifmaat, ampèretang, aardingstester, temperatuurmeter, drukmeter...)

- Beoordeelt de schade en beslist tot herstelling of vervanging van mechanische, pneumatische, hydraulische of elektrische onderdelen (originele of gelijkwaardige componenten)

- Zoekt en kiest eventueel vervangonderdelen

- Demonteert, monteert en sluit aan : onderdelen en toestellen zoals motoren, machines, pompen, compressoren, lagers en brengt markeringen of codes aan

- Monteert onderdelen door lijmen, krimpen, uitzetten, persen of met schroeven, pennen, spieën,...

- Lijnt de onderdelen uit

- Voert eenvoudige soldeer- en lasverbindingen uit

- Regelt onderdelen en stelt parameters van de machine, installatie of uitrusting bij

- Draait proef met de toestellen in overleg met de gebruikers

Voert voorbereidende tests uit voor het vrijgeven van de machine of installatie (Id 16772) :

- Controleert de werking van de installaties of van de onderdelen na herstelling of vervanging

- Regelt mechanische componenten af

- Gebruikt meetapparaten

- Vergelijkt gemeten waarden met richtwaarden

- Geeft de machine of installatie terug vrij volgens gegeven procedures

2.2 Beschrijving competenties/activiteiten a.d.h.v. de descriptorelementen

2.2.1 Kennis :

- Basiskennis van kwaliteitsnormen

- Basiskennis van veiligheidsregels

- Basiskennis van elektrische veiligheidsnormen

- Basiskennis van elektronica : schema's lezen en begrijpen, componenten kennen

- Basiskennis van automatisering : schema's lezen en begrijpen, componenten kennen

- Basiskennis van hydraulica : schema's lezen en begrijpen, componenten kennen

- Basiskennis van pneumatica : schema's lezen en begrijpen, componenten kennen

- Basiskennis van verspanings- en plaatbewerkingstechnieken

- Basiskennis van voorraadbeheer

- Basiskennis van verbindingstechnieken

- Basiskennis van het Engels : raadplegen van technische documentatie

- Kennis van elektriciteit : installaties, machines en sturingen

- Kennis van mechanica : machineonderdelen, constructieleer, materialenleer,...

- Kennis van meettechniek in het kader van onderhoudswerkzaamheden

- Kennis van de productspecificaties van producten geproduceerd op machines of installaties die gebruikt worden in het bedrijf of de sector

- Kennis van de werking van de machines of installaties die gebruikt worden in het bedrijf of de sector

- Kennis van meetgereedschappen voor elektrisch en mechanisch onderhoud

- Kennis van machine- en installatiecomponenten (elektrisch, mechanisch, pneumatisch, hydraulisch)

- Kennis van mechanisch, elektrisch, pneumatisch en hydraulisch schemalezen

- Kennis van hulpmiddelen (gereedschappen, vervangingscomponenten, onderhouds- en reinigingsproducten...) voor elektrisch en mechanisch onderhoud

- Kennis van visuele en auditieve kenmerken van slijtage en defecten

- Kennis van hersteltechnieken (mechanisch, elektrisch, pneumatisch, hydraulisch)

- Kennis van systeem- en bedrijfsspecifieke onderhoudsinstructies

- Kennis van algemene en bedrijfsspecifieke opvolgsystemen voor industrieel onderhoud

- Kennis van interne procedures inzake veiligheid, milieu en risicobeoordeling, machinerichtlijn, EMC-richtlijn

2.2.2 Vaardigheden

Cognitieve vaardigheden :

- Het kunnen gebruiken van gepaste persoonlijke beschermingsmiddelen

- Het kunnen gebruiken van hef- en hijswerktuigen

- Het kunnen omgaan met gevaarlijke stoffen

- Het kunnen sorteren, afvoeren en scheiden van afval volgens de richtlijnen

- Het kunnen gebruiken van onderhoudsspecifieke beheerssoftware (werkzaamheden, storingen, materiaalgebruik)

- Het kunnen bijhouden van gegevens over het verloop van de werkzaamheden

- Het kunnen bijhouden van gegevens over het materiaalgebruik

- Het kunnen uitwisselen van informatie met collega's en verantwoordelijken

- Het kunnen gebruiken van kantoorsoftware (tekstverwerking, rekenblad,...)

- Het kunnen gebruiken van meetinstrumenten om slijtage te detecteren (multimeter, schuifmaat, ampèretang, aardingstester, temperatuurmeter, drukmeter...)

- Het kunnen opvolgen van het onderhoudsplan en -richtlijnen

- Het in veiligheid kunnen plaatsen van de machine of installatie en ze beveiligen tegen ongecontroleerd herinschakelen

- Het kunnen gebruiken van software om defecten op te sporen

- Het kunnen raadplegen van handleidingen en lijsten van wisselstukken in de taal van de fabrikant

- Het kunnen controleren van de werking van de installatie

- Het kunnen verzamelen van informatie door bevraging of het raadplegen van technische bronnen (handleidingen, schema's, logboeken...)

- Het kunnen overleggen met leidinggevenden, gebruikers, klanten en andere betrokkenen

- Het kunnen vastleggen van een werkvolgorde

- Het kunnen nagaan of alle werkzaamheden conform de technische plannen of de afspraken uitgevoerd kunnen worden

- Gemeten waarden kunnen vergelijken met richtwaarden

- Het kunnen auditief en visueel controleren van de machine/installatie en haar onderdelen

- Het kunnen zoeken en kiezen van vervangonderdelen

- Het kunnen bijregelen van onderdelen en bijstellen van parameters van de machine, installatie of uitrusting

- Het kunnen proefdraaien met de toestellen in overleg met de gebruikers

- Het kunnen melden van problemen die niet zelf op te lossen zijn aan de verantwoordelijken

- Het kunnen adviseren van gebruikers met het oog op het voorkomen van storingen

Probleemoplossende vaardigheden :

- Het kunnen beoordelen van risico's bij onderhoudswerkzaamheden

- Het kunnen analyseren van de vraag/opdracht/probleem of storing

- Het kunnen inschatten van de omvang en de duur van een interventie

- Het kunnen vastleggen van een werkvolgorde

- Het kunnen lokaliseren van storingen door het combineren van informatie

- Het kunnen nagaan wat de oorzaak is van een storing of afwijking

- Het kunnen nagaan van de nood aan correctief onderhoud

- Het kunnen interpreteren van foutcodes op displays van deelsystemen

- Het kunnen uitsluiten van mogelijke oorzaken van fouten via eliminatie

- Het kunnen beoordelen van de schade en het kunnen beslissen tot herstelling of vervanging van mechanische, pneumatische, hydraulische of elektrische onderdelen (originele of gelijkwaardige componenten)

Motorische vaardigheden :

- Het kunnen uitvoeren van preventieve onderhoudsacties uit zoals reinigen, smeren, onderdelen vervangen (filters, riemen, remschoenen...), vloeistofreservoirs bijvullen,...

- Het kunnen gebruiken van handgereedschap en draagbaar elektrisch gereedschap

- Het kunnen monteren van onderdelen en toestellen zoals motoren, machines, pompen, compressoren, lagers en het aanbrengen van markeringen of codes

- Het kunnen uitvoeren van eenvoudige soldeer- en lasverbindingen

- Het kunnen monteren en demonteren van onderdelen door lijmen, krimpen, uitzetten, persen of met schroeven, pennen, spieën...

2.2.3 Context

Omgevingscontext :

- De periodieke en predictieve onderhoudsactiviteiten die vaak een belangrijk deel vormen van het preventief onderhoud hebben een herhalend patroon met variabele frequenties : sommige acties moeten dagelijks, wekelijks, maandelijks, jaarlijks of na een bepaald aantal bedrijfsuren gebeuren. Curatieve onderhoudsacties vertonen een minder voorspelbaar verloop. De volgorde voor de uitvoering van de activiteiten ligt voor het preventieve onderhoud vaak vast in werkinstructies met een gestructureerd verloop. Deze zijn bepaald door voorschriften van machineconstructeurs of werden in het bedrijf zelf opgebouwd door analyse en ervaring. Er is bij de onderhoudsplanning evenwel vaak flexibiliteit nodig om een afstemming met de productieplanning te realiseren. Het proces van storingen zoeken verloopt via een proces van stelselmatige eliminatie. Onderhoudsacties omvatten soms deelprocedures die heel sterk omschreven verlopen zoals bijvoorbeeld het opvolgen van veiligheidsinstructies, procedures voor inbedrijfname,...

- Sommige onderhoudsmedewerkers functioneren in wachtdiensten en zijn oproepbaar buiten de werkuren bij storingen in het productieapparaat.

- De werkmethodes van de elektromecanicien worden deels bepaald door algemene praktijkregels voor elektromechanisch onderhoud en deels door contextspecifieke elementen zoals de aanwezige machines/installaties, kenmerken van grondstoffen/halffabricaten die verwerkt worden in de productie-installatie, bedrijfs- of sectorspecifieke gegevens, de productieplanning,...

- De onderhoudscontext evolueert voortdurend door aanpassingen aan de productie-installaties, veranderingen in het productieproces, technische evoluties, veranderingen in de verhoudingen tussen bedrijfsinterne en uitbestede onderhoudsdiensten,...

- Er is binnen een productie-installatie vaak een grote variatie aan soorten machines, toestellen en merken.

- Naargelang de schaalgrootte en/of professionalisering van de onderhoudswerking in industriële bedrijven verloopt het onderhoudsproces eerder ongepland (voornamelijk correctief en ad hoc) tot sterk gestructureerd (meer nadruk op periodiek en preventief onderhoud en een sterk gerationaliseerde verhouding tussen bedrijfsintern onderhoud en uitbesteed onderhoud). De elektromecanicien moet bij curatieve acties kunnen omgaan met tijdsdruk om de beschikbaarheid van de productie-installatie maximaal te houden.

- De elektromecanicien is soms lichamelijk blootgesteld aan omgevingsrisico's : chemische producten, stof, warmte, koude, droogte, vochtigheid, temperatuurschommelingen, dampen, rook, stank, lawaai, trillingen, hitte-uitstraling, slechte verlichting, beperkte ruimte, onaangename beschermingsmiddelen,... Deze blootstelling hangt sterk af van bedrijf tot bedrijf en hangt samen met specifieke onderhoudsacties aan delen van een installatie. De blootstelling blijft in tijd meestal beperkt tot de duur van een specifieke onderhoudsactie of interventie.

Handelingscontext :

- De elektromecanicien gaat veelal om met mechanische en elektrische installaties die in werking zijn.

- Acties kunnen grote gevolgen hebben voor de machine- en omgevingsveiligheid, productiviteit en productiekwaliteit.

- De elektromecanicien gaat vaak ook om met gevaarlijke stoffen.

- De activiteiten van de elektromecanicien zijn over het algemeen eerder gevarieerd en niet eentonig.

2.2.4 Autonomie

Is zelfstandig in...

- het uitvoeren van de opdracht volgens de gangbare regels van goed vakmanschap

- het verzamelen van de volgens hem/haar relevante informatie

- het bepalen hoe hij/zij tot een oplossing komt en het defect gaat verhelpen

- het registreren van eigen werkzaamheden

- het bepalen in welke mate hij/zij de werkzaamheden gedetailleerd beschrijft : technische documentatie van machines of installaties actualiseren, logboek van onderhouds-werkzaamheden, historiek van defecten...

- het communiceren met leidinggevenden, collega's en machinegebruikers met het oog op het optimaliseren van het onderhoud

Is gebonden aan...

- het afstemmen van preventief onderhoud op de productieplanning

- de rapportage aan de hiërarchische meerdere omtrent de werkwijze en kost van de interventie

- werkinstructies bij het uitvoeren van preventief onderhoud

- voorschriften van machineconstructeurs of van de onderhoudswerking in het bedrijf

- veiligheidsprocedures bij het uitvoeren van specifieke onderhoudsacties - veiligheids- en milieuvoorschriften

Doet beroep op de leidinggevende (onderhoudstechnicus, werkleider, werkvoorbereider/planner, onderhoudsingenieur...) :

- voor overleg omtrent de analyse van de interventie

- voor ingrijpende en/of tijdrovende interventies aan de machine of installatie

- voor keuzes van niet-originele vervangingsonderdelen

2.2.5 Verantwoordelijkheid :

- Het bijdragen aan een veilige en milieuvriendelijke werkomgeving en persoonlijke bescherming

- Het preventief of correctief interveniëren en hierbij rekening houden met situationele elementen (probleem analyseren, informatie verzamelen, overleggen, plannen, gebruikers adviseren)

- Het administratief opvolgen van onderhoudswerkzaamheden en het intern doorgeven van informatie

- Het controleren van de goede werking van machines en installaties

- Het preventief onderhouden van de machine of installatie

- Het lokaliseren en diagnosticeren van storingen en defecten

- Het vervangen, herstellen, testen en afstellen van defecte onderdelen

- Het testen en vrijgeven van de machine of installatie na een onderhoudsinterventie

2.3 Vereiste attesten

Mogelijk noodzakelijk :

- VCA attest - BA4/BA5 (bevoegdheidsverklaring door werkgever)

- Heftruck besturen

- Hoogtewerker bedienen

- Rolbrug bedienen